Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Πάρκου Κατσαντώνη, Θεσσαλονίκη
_01_EA.01.jpg

Βιοκλιματικός σχεδιασμός υπαίθριου χώρου πάρκου και των υφιστάμενων κτιρίων του, Δήμος Ελευθερίου - Κορδελιού, 2010


Αφορά στον ανασχεδιασμό του πάρκου Κατσαντώνη και περιμετρικών οδών και σε επεμβάσεις σε υφιστάμενα κτίρια που στεγάζουν υπηρεσίες του Δήμου Ελευθερίου Κορδελιού: πρόνοιας (κτίριο Κέντρου Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών) και γραφείων (κτίριο Θεματικού Ευρυζωνικού Πάρκου Νεολαίας). Η έκταση της περιοχής επέμβασης είναι 13.000 m² και των κτιρίων 168 (Κ.Δ.Α.Π.) και 500 m² (Θ.Ε.ΠΑ.Ν.).
Σκοπός είναι η αναβάθμιση μέσω ενός προτύπου αστικής ανάπλασης - περιβαλλοντικού και βιοκλιματικού σχεδιασμού κτιρίων και υπαιθρίων χώρων - με οικολογική ευαισθητοποίηση και ενεργοποίηση του κοινωνικού συνόλου και επιμέρους στόχους:
- εξοικονόμηση ενέργειας και ανακύκλωση
- εφαρμογή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας
- θερμική, οπτική, ακουστική άνεση κτιρίων και υπαιθρίων χώρων
- ευαισθητοποίηση των πολιτών σε περιβαλλοντικά ζητήματα

Εκπονήθηκαν τρεις μελέτες : Αρχιτεκτονική (κτιριακά), Ειδική Αρχιτεκτονική (υπαίθριες διαμορφώσεις) και Ενεργειακή (σύνολο: πάρκο, περιμετρική οδός και κτίρια), με αναλύσεις, αποτυπώσεις, διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων και διενέργειες προσομοιώσεων με ειδικό λογισμικό.
Οι επεμβάσεις της Αρχιτεκτονικής μελέτης αφορούν κυρίως στο κέλυφος των κτιρίων. Με στόχους μείωση κατανάλωσης ενέργειας και αναβάθμισης ποιότητας ζωής (φυσικός φωτισμός, αερισμός, θερμική άνεση, μικροκλίμα), περιλαμβάνουν:

- Προσθήκη εξωτερικής μόνωσης στο κτίριο Θ.Ε.ΠΑ.Ν.
- Δημιουργία τοίχων μάζας στο κτίριο Κ.Δ.Α.Π
- Θερμομόνωση κελύφους και ειδικά ανακλαστικά υλικά (cool materials) και στα δύο κτίρια
- Τροποποίηση υφιστάμενων ή δημιουργία νέων ανοιγμάτων (και στα δύο κτίρια)
- Αντικατάσταση δομικών στοιχείων (θόλος κτιρίου Θ.Ε.ΠΑ.Ν.) και δημιουργία στεγάστρων για έλεγχο των θερμικών προσόδων (και στα δύο κτίρια)
- Αντικατάσταση όλων των κουφωμάτων και υαλοστασίων με νέα, low-e τεχνολογίας και με κατάλληλους συντελεστές θερμοπερατότητας (και στα δύο κτίρια)
- Κατασκευή διατάξεων αποτελεσματικής ηλιοπροστασίας (και στα δύο κτίρια)
- Κατασκευή εξωτερικού δικτυώματος σε επιλεγμένες περιοχές και σε μικρή απόσταση από τις όψεις, για έλεγχο φωτισμού και δροσισμού

Οι επεμβάσεις της Ειδικής Αρχιτεκτονικής μελέτης αφορούν σε επανασχεδιασμό των υπαίθριων χώρων, λαμβάνοντας υπόψη υφιστάμενες χρήσεις, κυκλοφορία πεζών - οχημάτων και προσβάσεις. Διατηρήθηκαν συμβατά υφιστάμενα στοιχεία και εισήχθησαν νέα, σύμφωνα με το πνεύμα της επέμβασης: διαμορφώσεις θεματικών ενοτήτων, ανασχεδιασμός παιδικής χαράς και υδάτινης διαδρομής, χώροι στάθμευσης κτλ. Διενεργήθηκαν προσομοιώσεις θερμικής συμπεριφοράς με ειδικό λογισμικό και με βάση ακριβή κλιματολογικά δεδομένα της περιοχής, οδηγώντας σε

- Χωροθέτηση δραστηριοτήτων με βάση το μικροκλίμα
- Φυτεύσεις ποικιλίας ειδών με στόχο την θερμική άνεση
- Διατάξεις σκιασμού, ανακατεύθυνσης ανέμου και ανεμοπροστασίας
- Επιλογή κατάλληλων υλικών επιστρώσεων, δομικών στοιχείων και αστικού εξοπλισμού
- Εισαγωγή νέων τεχνολογιών (ανακύκλωση, ΑΠΕ)

Αποτελέσματα προσομοιώσεων μετά τις επεμβάσεις
Οι συνδυασμένες προτάσεις Βιοκλιματικού Σχεδιασμού και Ενεργειακής μελέτης οδηγούν σε σημαντικές βελτιώσεις :
Όσον αφορά στα κτίρια, οι επεμβάσεις είναι στοχευμένες ανάλογα με τις ειδικές απαιτήσεις. Στο κτίριο Θ.Ε.ΠΑ.Ν. εστιάζουν στην περίοδο ψύξης και αποφέρουν 25% εξοικονόμηση ενέργειας ψύξης / θέρμανσης, ενώ βελτιώνουν αισθητά τον φυσικό φωτισμό. Στο κτίριο Κ.Δ.Α.Π. , με αρχικό σχεδιασμό εκθεσιακού χώρου - εργαστηρίων και χαρακτηριστικά απολύτως ακατάλληλα για την παρούσα χρήση του (φύλαξη παιδιών), η πρώτη προτεραιότητα ήταν η επίτευξη συνθηκών οπτικής άνεσης και αερισμού, τομείς στους οποίους εστίασε η μελέτη. Η μικρή σχετικά (-1%) μείωση κατανάλωσης ενέργειας είναι στην πραγματικότητα σημαντική βελτίωση, δεδομένης της προσαρμογής του κελύφους στις ειδικές απαιτήσεις της νέας χρήσης, όπως π.χ. ο παράγοντας φυσικού φωτός, που αυξήθηκε κατά 100%. Όλα τα αποτελέσματα είναι απολύτως ικανοποιητικά για περιορισμένες επεμβάσεις - μόνο στο κέλυφος - σε υφιστάμενα κτίρια.
Όσον αφορά στον υπαίθριο χώρο, τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά, με βελτίωση του δείκτη θερμικής άνεσης (PMV) σε ποσοστό 50-100% (ανάλογα με την εποχή), θερμοκρασιακές διαφορές έως και 2°C (αφορά σε πτώση μόνο κατά την θερινή περίοδο) και βελτιστοποίηση συνθηκών ανεμοπροστασίας, με σαφή βελτίωση του μικροκλίματος σε όλες τις εποχές.